Deze website maakt gebruik van cookies ter verbetering van de bezoekerservaring. Lees meer in het Privacybeleid van Het Oranje Kruis. OK

Ongevallenaantal in de bouw stijgt, wie maakt het veiliger en hoe?

Ongevallenaantal in de bouw stijgt, wie maakt het veiliger en hoe?

18 juni 2018

De missie van Het Oranje Kruis is de kennis en kunde van EHBO te verspreiden. Dit doen wij onder andere door Eerste Hulp richtlijnen op te stellen, door lesmateriaal samen te stellen en onafhankelijke examens te faciliteren en organiseren.

Maar waar kan goede kennis van Eerste Hulp wel een zetje in de rug gebruiken? In welke hoeken van de samenleving is de vraag naar Eerste Hulp het grootst? En waar moet Het Oranje Kruis dit meer onder de aandacht brengen?

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat er nogal wat ongelukken gebeuren op het werk. Dit kan op de bouwplaats zijn, de bouw is immers een van de gevaarlijkste werkomgevingen van Nederland, maar ook als buschauffeur, slager en zelfs ondernemer zit een ongeluk altijd in een klein hoekje.

Om erachter te komen hoe het nu gesteld is met de kennis en kunde in de verschillende branches gaan we op onderzoek uit en voeren we gesprekken met beleidsbepalers, brancheverenigingen en werknemers. We starten in de bouwsector en gaan het gesprek aan met Charles Verheyen, Beleidsadviseur Veiligheid & Arbeidsomstandigheden bij Bouwend Nederland.

Wat doet Bouwend Nederland precies?
Charles Verheyen: “We zijn een branchevereniging. We analyseren, enthousiasmeren, ondersteunen en informeren. Veiligheid speelt daarbij een belangrijke rol en we richten ons voornamelijk op de bouwplaats.” 

Wat doen jullie om die veiligheid te verbeteren?
“Alles wat wij doen op het gebied van veiligheid  en gezond werken is ondersteunend aan de werkgever en z’n medewerkers. En dat gaat vooral om veiligheidscultuur en bewustzijn. Want hoe kan het dat een bouwvakker nog even die laatste keer het dak op gaat, maar dan niet z’n valbescherming gebruikt. 99 keer gaat het goed en die laatste keer gaat het mis. Die man wil vanavond ook naar huis en achter z’n gehaktbal zitten.

Je moet elkaar aanspreken. Tussen alle functies en lagen van de organisatie. Medewerkers moeten zich veilig voelen om tegen hun leidinggevende te zeggen: ‘Die steiger is niet veilig. Daar ga ik niet op.’ Het gaat dus vooral om het aanpakken van de cultuur en het creëren van bewustwording.”

Hoe verander je de cultuur en het creëren van bewustwording?
“Door het organiseren van workshops waarin je leert elkaar aan te spreken. Maar ook door de regelgeving strenger na te leven. Zo bestaat er een plicht voor het hebben van een RI&E (Risico Inventarisatie & Evaluatie). Hierin geef je aan wat voor risico’s je loopt en welke maatregelen je daar tegen neemt.

Onderzoek van de inspectie onder alle sectoren heeft uitgewezen dat slechts de helft van de bedrijven dit invult. Bij de bouw gaat het net wat beter, maar alsnog wordt dit door 37% niet ingevuld. Dat noem ik de basis van veiligheid-bewustzijn. Als jij al niet eens op papier zet welke risico’s je loopt, dan ben je nog heel ver weg van bewust veilig werken.”

Bij verplichtingen zoals de RI&E heerst er ook vaak een gevoel dat het overbodig is. En dat men er geen zin in heeft. Zoals ook vaak bij BHV het geval is. Hoe wordt er tegenwoordig gekeken naar BHV?
“Veel bedrijven beschouwen BHV helaas teveel als een verplichting, maar die tendens is sterk aan het keren. Als je pakweg acht jaar geleden hier had gezeten dan had ik je kunnen vertellen dat Veiligheid bij een Raad van Bestuur-vergadering net voor de rondvraag op de agenda stond. Maar in een aantal jaar is dat enorm veranderd. Helaas hebben daar eerst wat ongelukken voor moeten plaatsvinden, zoals bij de B-Tower (Rotterdam) en Grolsch Veste (Enschede).”

Verschillende onderzoeken laten zien hoeveel ongevallen in de bouw plaatsvinden. Hoe is het met de kennis van de bouwvakkers om dit soort ongevallen zelf te behandelen en op te lossen? 
“Deze onderzoeken baseren zich vooral op ongevallen met minimaal een dag verzuim. Dat is geen kwestie van een pleister. Maar daarbij denk ik dat men toch vaak het zekere voor het onzekere neemt en meteen naar de Spoedeisende Hulp gaat. Dan heb je zeker weten de professionele hulp, want stel je voor dat het toch erger is dan gedacht.”

Maar mocht Klaas in z’n arm snijden, of klem komen te zitten, dan is het toch fijn dat z’n collega’s direct kunnen helpen?
“Grote bedrijven hebben vaak afdelingen die zich met veiligheid bezighouden. Voor een gemiddelde MKB’er is het lastig om een hele dag de productie stil te leggen voor een EHBO- of BHV-cursus. Wij vinden het preventieve deel ook belangrijk, zoals het op orde hebben van de bouwplaats. Dat is een van de grootste oorzaken van de ongevallen.

Maar voor mij is onduidelijk in hoeverre men in staat is om met goede bedrijfshulpverlening ter plekke te handelen in plaats van direct naar de Spoedeisende Hulp te moeten. We hebben nog heel wat stappen te zetten om het op de bouwplaats veilig te krijgen. Uiteindelijk streven we ook naar een goede eerstehulpverlening, maar de nadruk ligt op dit moment op het preventieve deel. Onze ambitie is dat er geen dodelijke ongevallen plaatsvinden in de bouwsector. Daarnaast moet ook het aantal ongevallen naar beneden.”

Jullie zijn vooral bezig met het stukje voorkomen, maar goede kennis van EHBO zorgt ervoor dat wanneer er iets gebeurt je ook kan handelen. Maar daar zijn jullie op dit moment bijna niet mee bezig.
“We staan in de top-drie van de meest gevaarlijke branches in Nederland. Nul dodelijke ongevallen is dan ook onze ambitie. Wanneer we daar onze pijlen op richten, hopen we dat het aantal ongevallen ook naar beneden gaat. Nul ongevallen is misschien wel heel ambitieus, maar naar nul dodelijke ongevallen is haalbaar. 

Na preventie ligt onze focus op het verduidelijken van overdrachtsmomenten bij een bouwproject. Vanwege de hoeveelheid schakels die er bij een bouwproject komen kijken, zie je dat er in zowel de letterlijke als figuurlijke zin niet alles goed wordt overgedragen. En dat kan aanleiding geven tot ellende. De derde stap is de organisatie rondom calamiteiten. Daar hoort dus BHV bij en in een ideale situatie ook het EHBO-diploma. Daar kunnen wij als branchevereniging mensen niet op aanspreken, maar wel in adviseren.

Als een bedrijf stelt dat het zo weinig voorkomt dat het de tijd en energie niet waard is, dan kunnen wij ze niet dwingen. Die organisaties gaan liever naar de Spoedeisende Hulp en nemen dan in ieder geval het zekere voor het onzekere.”

Tegelijkertijd is een bouwvakker bijna altijd in de Openbare Ruimte. Zij zijn een van de eerste personen die kunnen handelen mocht er op straat, buiten de bouwplaats, iets gebeuren. Mits zij beschikken over de juiste kennis en kunde natuurlijk. Zijn jullie daar mee bezig? De Maatschappelijk Betrokken Bouwvakker?
“Nee, dat is niet iets waar wij op dit ogenblik mee bezig zijn. Als ik het heel negatief zou willen vertalen, zou ik zelfs zeggen dat we al meer dan genoeg te doen hebben om het binnen die hekken veilig te maken en goed te regelen. Ik denk wel dat mocht er iets gebeuren, bouwvakkers ongetwijfeld handelen door bijvoorbeeld 1-1-2 te bellen.

Het zou absoluut een mooi streven zou zijn, maar daar zijn we nog wel even vandaan.”

Benieuwd wat een Diploma Eerste Hulp voor u en uw omgeving kan betekenen? Niet alleen op professioneel vlak, maar ook daarbuiten? Vind via de Cursuskiezer een EHBO-cursus die bij u past. En haal het Diploma Eerste Hulp.
Ga naar cursuskiezer.ehbo.nl/

EHBO tips

Kijk bij de EHBO tips als u wilt weten wat u kunt doen bij een ongeluk.

Cursuskiezer

Zoek een EHBO cursus in uw plaats of bij u in de omgeving.

Informatie Layar

Hier vindt u de gebruiksaanwijzing bij Layar.